Als netcongestie ons tot samenwerken dwingt, hoe kweek je dan onderling vertrouwen? Die vraag stond de afgelopen periode centraal bij ENTRA Focus. De hypothese was dat dit allesbehalve vanzelf gaat. Want wie gaat delen, kijkt al snel of zijn stukje taart niet kleiner wordt dan dat van een ander. We verzamelden verschillende praktijkverhalen waarin samenwerking wél tot stand kwam. Daarbij viel op dat het vaak ging om projecten die geslaagd zijn, of in ieder geval goed op weg zijn. Die verhalen zijn waardevol, maar bieden nog geen volledig beeld.

De grootste uitdaging voor energiehubs is de onderlinge samenwerking tussen bedrijven. Want ondernemers zijn van nature niet graag afhankelijk van anderen voor hun bedrijfsvoering. Een andere hobbel is het verdienmodel. Dat is er namelijk niet altijd en een energiehub kost tijd en geld. Voor sommige bedrijven staan daar voordelen tegenover. Voor anderen zijn die voordelen niet zo evident, zeker niet op de korte termijn.

Hoewel netbewust bouwen het elektriciteitsnet kan ontlasten, krijgen netbewuste projecten geen voorrang bij de aanvraag van een netaansluiting boven projecten die conventioneel gebouwd worden.

Oneindig lang wachten op een aansluiting op het stroomnet? Soms lijkt de gang naar de rechter nog de enige uitweg om toch aangesloten te worden of om de netbeheerder aansprakelijk te stellen voor oplopende kosten. In de meeste gevallen stelt de rechter de netbeheerder echter in het gelijk. De nieuwe Energiewet versterkt de positie van de netbeheerder ook nog eens. De vraag is dan ook wanneer procederen wél zin heeft en of het wenselijk is. 

Wat doe je als het elektriciteitsnet geen extra capaciteit meer kan leveren, terwijl je organisatie blijft groeien? De Technische Universiteit Eindhoven vond het antwoord in batterijen, slimme aansturing en diepgaande analyse van energiegebruik. Met het zogeheten Genius-project wil de universiteit netcongestie oplossen én een proeftuin voor innovaties inrichten. Mark Cox, programmamaker energie, en Thijs Meulen, adviseur energiemanagement en gebouwautomatisering, lichten het project toe.

Nog ongeveer een jaar, dan gaat hij met pensioen, hoofd techniek van een groot levensmiddelenbedrijf. 15 jaar geleden een gasgebruik van ver boven de 500.000 m3 per jaar. Nu, na de overstap naar gasloos, blijft er technisch gezien alleen nog een kleine stoomketel over.

De netbeheerders zijn niet alleen druk bezig met verzwaring van het elektriciteitsnet - dikkere kabels - , maar ook met 'verslimming'. Monteurs voorzien de komende tijd bijna alle100.000 trafohuisjes die in de wijken staan van sensordoosjes, die inzicht geven in de netbelasting. Een monsterklus die in 2030 afgerond moet zijn. Een rondgang langs Alliander, Enexis en Stedin.

Bedrijven die willen elektrificeren, uitbreiden of verduurzamen, stuiten op wachtlijsten waar geen eind aan lijkt te komen. Netbeheerders investeren miljarden in verzwaring, maar de realiteit is dat de schaarste nog jaren aanhoudt. Wat is wijsheid? Wachten tot de capaciteit er is of zelf investeren in decentrale oplossingen, variërend van flexibiliteit tot batterijen en energiehubs?

Netcongestie, CO2‑doelen, elektrificatie, transportvloten vol EV's, warmtepompen die tegelijk aanslaan: de energietransitie schuift van papier naar praktijk. Maar daar wringt het. Waar leg je de eerste euro neer, met wie werk je samen en hoe voorkom je overbelasting op piekmomenten? De belofte van de 'digital twin' is dat die vragen al in een vroeg stadium beantwoord kunnen worden.

Elektrificatie van vrachtwagens vraagt meer laadvermogen dan een standaard netaansluiting biedt. Omdat verzwaring door netcongestie vaak niet kan, zijn slimme oplossingen nodig. Afvalverwerker Renewi dimensioneerde zijn laadplein exact op de behoefte. Logistiek dienstverlener E. van Wijk koppelde zonnepanelen aan een grote batterij. En supermarktketen Lidl maakte zijn snellaadplein grotendeels zelfvoorzienend én open voor derden. Zo blijkt dat netcongestie niet alleen begrenst, maar ook richting geeft en dwingt tot slimme keuzes. Daarom zijn deze drie uiteenlopende bedrijven genomineerd voor de Logistiek Laadplein Award 2025.